نر - ماده ( هرمافرودیت ) :
بسیاری از جانوران که طرح بدن آن ها نسبتا ساده است دارای دستگاه های تولیدمثلی بسیار پیچیده هستند.
دستگاه تولید مثلی کرم های پهن انگلی ، جزو پیچیده ترین دستگاه ها در میان فرمانروی جانوری است..
بیشتر کرم های پهن ( شاخه پلاتی هلمینت ها ) هرمافرودیت هستند.
هرمافرودیت شکلی از تولید مثل جنسی است که یک فرد به تنهایی اسپرم و تخمک تولید می کند. در واقع یک جاندار دارای هر دو نوع دستگاه تولیدمثلی نر و ماده می باشد.
انواع هرمافرودیت :
1. هر فرد تخمک های خودش را بارور می کند.
معدودی از جانداران مانند کرم های پهن مثلا کرم کدو ؛ توانایی خودلقاحی دارند.
2. در بعضی گونه های هرمافرودیت ؛ خودلقاحی به دلیل رشد بیضه و تخمدان در زمان های مختلف غیر ممکن است.
در کرم های حلقوی مانند کرم خاکی ؛ لقاح دوطرفی انجام می شود و اسپرم هر کرم ، تخمک دیگری را بارور می کند. دو جانور با هم جفت شده و لقاح متقاطع صورت می گیرد.
تصویر : آناتومی تولید مثلی یک کرم پهن انگل
تصویر : لقاح دو طرفی در کرم خاکی
